നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് വളരെ ശക്തമായ ഒരു ഉപകരണമാണ്. എന്നാല്‍, ചിന്തകള്‍ എപ്പോഴും കാടുകയറുമ്പോള്‍ അത് നിങ്ങളെ തളര്‍ത്തിക്കളഞ്ഞേക്കാം. അന്നേദിവസം നടന്ന സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിക്കുകയോ, നാളെയെക്കുറിച്ച് വേവലാതിപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നത് സാധാരണമാണ്. അങ്ങനെ സമയമത്രയും കടന്നുപോവുകയും ഉറക്കം നിങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഏറെ അകലെയെന്ന് തോന്നുകയും ചെയ്യാം. എന്നാല്‍, മനസ്സിലേക്ക് വരുന്ന ഓരോ ചിന്തയോടും പോരാടേണ്ടതില്ല എന്നതാണ് ആശ്വാസകരമായ കാര്യം. മാനസിക സമ്മര്‍ദ്ദങ്ങളില്‍ നിന്ന് അല്‍പ്പം മാറിനില്‍ക്കാനും നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ നിലവിലെ നിമിഷത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരാനും ഈ ലളിതമായ വഴികള്‍ സഹായിക്കും.
1. ചിന്തകളെയല്ല, ശ്വാസത്തെ ശ്രദ്ധിക്കൂ - നിങ്ങളുടെ ശ്വാസം ഒരു മികച്ച ലങ്കൂരം (Anchor) പോലെ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു. കാരണം അത് എപ്പോഴും നിങ്ങളോടൊപ്പമുണ്ട്. മനസ്സ് അനാവശ്യ ചിന്തകളിലേക്ക് കാടു കയറുമ്പോള്‍, ഒരു തവണ ദീര്‍ഘമായി ശ്വാസമെടുക്കുന്നതിലും പുറത്തുവിടുന്നതിലും മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക. ശ്വസനത്തിന്റെ വേഗത കൂട്ടാനോ കുറയ്ക്കാനോ ശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല; അതിനെ വെറുതെ നിരീക്ഷിച്ചാല്‍ മതി. ഭാവിയിലുണ്ടാകുന്ന വേവലാതികളില്‍ നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിച്ച് സ്വന്തം ശരീരത്തിലേക്ക് മനസ്സിനെ കൊണ്ടുവരാന്‍ ഇത് സഹായിക്കും. അനാവശ്യ ചിന്തകളുടെ ഒഴുക്ക് തടയാനും ഇത് ഉപകരിക്കും.
2. മനസ്സ് എന്താണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിന് പേരിടുക - ഓരോ ചിന്തയിലും മുഴുകുന്നതിന് പകരം മനസ്സ് ഈ സമയം എന്താണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് ലളിതമായി നിരീക്ഷിക്കുക. ഉദാഹരണത്തിന്, 'ആകുലപ്പെടുന്നു', 'അസൂയപ്പെടുന്നു', 'താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു', അല്ലെങ്കില്‍ 'വിമര്‍ശിക്കുന്നു' എന്നിങ്ങനെ ആ പ്രക്രിയക്ക് പേരിടുക (Labelling). ഒരു ചിന്തയ്ക്ക് പേരിടുമ്പോള്‍, അതില്‍ നിന്നും നിങ്ങളിലേക്ക് ഒരു അകലം രൂപപ്പെടുന്നു. ചിന്തകള്‍ മനസ്സിന്റെ ഒരു അനുഭവം മാത്രമാണെന്നും, അവ അപ്പടി വിശ്വസിക്കാനോ ഉടന്‍ തന്നെ പ്രവര്‍ത്തിക്കാനോ ഉള്ളതല്ലെന്നും നിങ്ങള്‍ മനസ്സിലാക്കിത്തുടങ്ങും.
3. രണ്ടാമത്തെ അമ്പ് ഒഴിവാക്കുക - ആദ്യത്തെ അമ്പ് എന്നത് നിങ്ങള്‍ക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന വേദനാജനകമായ അനുഭവമാണ്. എന്നാല്‍ അതിനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രതികരിച്ച് സ്വയം സൃഷ്ടിക്കുന്ന അധിക വേദനയാണ് രണ്ടാമത്തെ അമ്പ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ആരെങ്കിലും നിങ്ങളോട് മോശമായി സംസാരിക്കുന്നത് ആദ്യത്തെ അമ്പാണ്. എന്നാല്‍, മണിക്കൂറുകളോളം ആ സംഭാഷണത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതും അതിന് എന്തൊക്കെ തിരിച്ചു പറയാമായിരുന്നു എന്ന് ആലോചിക്കുന്നതും രണ്ടാമത്തെ അമ്പാണ്. അതുകൊണ്ട് അസ്വസ്ഥത തോന്നുമ്പോള്‍ സ്വയം ചോദിക്കുക: 'വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ഞാന്‍ ഇതിലേക്ക് കൂടുതല്‍ അമ്പുകള്‍ എയ്യുന്നുണ്ടോ?'
4. ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ വര്‍ത്തമാനകാലത്തിലേക്ക് തിരികെ വരൂ - അമിതചിന്ത പലപ്പോഴും നിങ്ങളെ ഭൂതകാലത്തിലേക്കോ ഭാവനയിലെ ഭാവിയിലേക്കോ കൊണ്ടുപോകുന്നു. വര്‍ത്തമാനകാലത്തിലേക്ക് (Present) മടങ്ങിയെത്താന്‍ നിങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഉപയോഗിക്കാം. നിങ്ങളുടെ വസ്ത്രങ്ങള്‍ ശരീരത്തില്‍ തട്ടുന്നത് തൊട്ടറിയുക, ചുറ്റുമുള്ള ശബ്ദങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിക്കുക, മുന്നിലുള്ള ഒരു വസ്തുവിന്റെ നിറവും രൂപവും വ്യക്തമായി നോക്കിക്കാണുക. അല്ലെങ്കില്‍ നിങ്ങളുടെ നെഞ്ചില്‍ കൈവെച്ച് ശരീരത്തിന്റെ ചൂട് അനുഭവിച്ചറിയുക. ഇത്തരം കൊച്ചു കാര്യങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് അനാവശ്യ ചിന്തകളില്‍ നിന്ന് മനസ്സിനെ മാറ്റാന്‍ സഹായിക്കും.
5. കാര്യങ്ങളെ ലഘുവായി കാണാന്‍ പരിശീലിക്കുക (Letting Go) - ചിന്തകളെ ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നാല്‍ മനപ്പൂര്‍വ്വം അവയെ തടയുക എന്നല്ല അര്‍ത്ഥം. ഒരു പിടി മണല്‍ കയ്യിലെടുക്കുമ്പോള്‍, എത്രത്തോളം ബലമായി പിടിമുറുക്കുന്നുവോ അത്രത്തോളം അത് വിരലുകള്‍ക്കിടയിലൂടെ ചോര്‍ന്നുപോകും. ഒരു ചിന്ത വീണ്ടും വീണ്ടും വരുമ്പോള്‍ അതിനോട് പൊരുതരുത്. അതിനെ സ്വാഭാവികമായി കടന്നുപോകാന്‍ അനുവദിക്കുക. പിടിമുറുക്കാനുള്ള പ്രവണത കുറയ്ക്കുമ്പോള്‍ മനസ്സ് കൂടുതല്‍ ശാന്തമാകും.
6. കഥകളെയല്ല, വികാരങ്ങളെ അനുഭവിക്കൂ - അമിതചിന്തകളുടെ പിന്നില്‍ ഭയം, അനിശ്ചിതത്വം, കുറ്റബോധം, നിരസിക്കപ്പെടല്‍ അല്ലെങ്കില്‍ ആഗ്രഹം തുടങ്ങിയ ഏതെങ്കിലും വികാരങ്ങളുണ്ടാകും. മനസ്സ് കെട്ടിപ്പടുക്കുന്ന കഥകള്‍ക്ക് പിന്നാലെ പോകാതെ, നിങ്ങള്‍ക്ക് യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ എന്താണ് അനുഭവപ്പെടുന്നതെന്ന് സ്വയം അറിയുക. ആ വികാരം നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തില്‍ എവിടെയാണ് തോന്നുന്നത് (നെഞ്ചില്‍, തൊണ്ടയില്‍, അതോ വയറ്റിലോ)? കാരണങ്ങള്‍ കണ്ടെത്താന്‍ ശ്രമിക്കാതെ ആ വികാരത്തെ അതുപോലെ അനുഭവിക്കുക. അനാവശ്യമായി വിശകലനം ചെയ്യാതെ അനുഭവപ്പെടുന്ന വികാരത്തില്‍ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോള്‍ ആ വൈകാരിക തീവ്രത കുറയുകയും മനസ്സ് ശാന്തമാകുകയും ചെയ്യും.
Comments