ഇറാനെതിരേയുള്ള യു.എസ്.ഇസ്രായേല് സൈനിക നീക്കം ആരംഭിച്ചത് മുതല്, ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ പ്രതിദിനം കടന്നുപോയിരുന്ന 100 കപ്പലുകളില് ഒരു ചെറിയ ശതമാനം മാത്രമാണ് ഇപ്പോള് യാത്ര തുടരുന്നത്. ആ ഇടുങ്ങിയ ജലപാതയില് ഇറാന് കടല് മൈനുകള് സ്ഥാപിക്കുന്നതായി റിപ്പോര്ട്ടുകള് വരുന്ന സാഹചര്യത്തില്, ആ പാത ദിവസങ്ങളോളമോ മാസങ്ങളോളമോ അടച്ചിടാനുള്ള സാധ്യത ഇനി വെറുമൊരു സങ്കല്പമല്ല.
ആഗോള ഊര്ജ വിപണികളില് ഇതിനോടകം തന്നെ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങള് പ്രകടമാണ്. എന്നാല്, ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് ദീര്ഘകാലത്തേക്ക് അടച്ചിടുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഏറ്റവും പെട്ടെന്നുള്ളതും അപകടകരവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങള് പെേ്രടാള് പമ്പുകളിലല്ല, മറിച്ച് ഊണുമേശകളിലാകും പ്രകടമാകുക. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് വെറുമൊരു എണ്ണക്കപ്പല് പാത മാത്രമല്ല;അത് ആഗോള ഭക്ഷ്യസംവിധാനത്തിന്റെ നിര്ണായകമായ ഒരു ധമനി കൂടിയാണ്. ഗോതമ്പ്, ചോളം, അരി, സോയാബീന്, പഞ്ചസാര, കാലിത്തീറ്റ എന്നിവയുള്പ്പെടെയുള്ള പ്രധാന ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കള് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്നത് ഈ കടലിടുക്കിലൂടെയാണ്. കൂടാതെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കര്ഷകര് ഈ പാതയിലൂടെ പുറത്തെത്തുന്ന വളങ്ങളെയും ഇന്ധനത്തെയുമാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഭക്ഷണത്തിനായി ഇറക്കുമതിയെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്ന ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങള്ക്കാണ് ഇതിന്റെ ആഘാതം ഏറ്റവുമധികം ഏല്ക്കുക. ധാന്യങ്ങള്, അരി, കാലിത്തീറ്റ, പാചക എണ്ണ എന്നിവ സുരക്ഷിതമായി ലഭിക്കുന്നതിന് അവര് തുറന്ന ജലപാതകളെയും രാജ്യാന്തര ഷിപ്പിങ്ങിനെയുമാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.
കോവിഡ്19 മഹാവ്യാധി തെളിയിച്ചതുപോലെ, വിതരണ ശൃംഖലയിലെ ബലഹീനതകള് യുദ്ധകാലത്തെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വര്ഷങ്ങളായി, പല ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ ഭക്ഷ്യസംവിധാനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി തന്ത്രപ്രധാനമായ കരുതല് ശേഖരം വര്ധിപ്പിക്കുകയും ആഭ്യന്തര ഉല്പാദനത്തില് നിക്ഷേപം നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ചരക്കുകള് കരമാര്ഗമോ അല്ലെങ്കില് ചെങ്കടലിലെ സൗദി അറേബ്യയുടെ ജിദ്ദ ഇസ്ലാമിക് പോര്ട്ട് പോലുള്ള ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിനെ ഒഴിവാക്കുന്ന തുറമുഖങ്ങള് വഴിയോ എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള ബദല് മാര്ഗങ്ങളും അവര് പരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ നടപടികള് പ്രതിരോധശേഷി മെച്ചപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും, പേര്ഷ്യന് ഗള്ഫിലെ ദീര്ഘകാല ഉപരോധത്തിന് പൂര്ണമായ പരിഹാരമാകാന് ഇവയ്ക്ക് കഴിയില്ല. ബഹ്റൈന്, കുവൈത്ത്, ഖത്തര്, യു.എ.ഇ., സൗദി അറേബ്യ, ഇറാഖ് എന്നിവിടങ്ങളില് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഏകദേശം 70 ശതമാനവും ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഏകദേശം 10 കോടി ജനസംഖ്യയുള്ള ഈ മേഖലയില് തടസ്സപ്പെട്ട ഇറക്കുമതിക്ക് പകരമായി, പ്രതിദിനം ഏകദേശം 191.3 ദശലക്ഷം പൗണ്ട് ഭക്ഷണം ഈ മേഖലയിലേക്ക് എത്തിക്കേണ്ടി വരും.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഒരു ഉപരോധത്തിന് കീഴില് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളില് ഭക്ഷണം എത്തിക്കുക എന്നത് സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു മാനുഷിക ദൗത്യമായിരിക്കും, ഒരുപക്ഷേ യുദ്ധം നടക്കുന്ന വ്യോമപാതയിലൂടെ ഇത് ചെയ്യേണ്ടി വന്നേക്കാം. താരതമ്യത്തിന് പറഞ്ഞാല്, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ വേള്ഡ് ഫുഡ്േ പ്രാഗ്രാം 2024ല് 71 രാജ്യങ്ങളിലെ 8.1 കോടി ജനങ്ങള്ക്ക് പ്രതിദിനം ശരാശരി 15 ദശലക്ഷം പൗണ്ട് ഭക്ഷണം മാത്രമാണ് വിതരണം ചെയ്തത് എന്നോര്ക്കുക. ഒരു സമ്പൂര്ണ ഉപരോധം ഇറാനെയും അതിന്റെ അയല്രാജ്യങ്ങളെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കും. സമുദ്ര വ്യാപാരത്തിലെ തടസ്സങ്ങള് ഇറാന്റെ ഊര്ജ കയറ്റുമതിയെ തടയുന്നതിനൊപ്പം ഗോതമ്പ്, അരി, കാലിത്തീറ്റ, സസ്യ എണ്ണ എന്നിവയുടെ ഇറക്കുമതി ചെലവ് വര്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. പല ഇറാനികള്ക്കും അപ്പവും വാടകയും ഉള്പ്പെടെയുള്ള അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങള് പോലും താങ്ങാനാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിക്കഴിഞ്ഞു, ഇത് ഈ വര്ഷമാദ്യം രാജ്യത്തുടനീളം നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങള്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടിയിരുന്നു.
ചരിത്രപരമായി നോക്കിയാല്, ഭക്ഷ്യവിലക്കയറ്റവും ക്ഷാമവും രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയുടെ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. 2008ല് ഊര്ജവളം നിരക്കുകള് ഉയര്ന്നതും മോശം കാലാവസ്ഥയും നയപരമായ പരാജയങ്ങളും കൂടിച്ചേര്ന്നപ്പോള് വിളകളുടെ വില ഇരട്ടിയായി വര്ധിക്കുകയും ഡസന് കണക്കിന് രാജ്യങ്ങളില് ഭക്ഷ്യലഹളകള് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
കുറച്ച് വര്ഷങ്ങള്ക്ക് ശേഷം, 2010ലും 2011ലും റഷ്യയിലുണ്ടായ കടുത്ത വരള്ച്ചയും ഉഷ്ണതരംഗവും ധാന്യവിളവെടുപ്പിനെ സാരമായി ബാധിക്കുകയും ആഗോള ഭക്ഷ്യവില റെക്കോര്ഡ് ഉയരത്തിലെത്തിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് അറബ് വസന്തത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. അടുത്തിടെ, 2022ലെ റഷ്യയുടെ യുക്രെയ്ന് അധിനിവേശം ആഗോള ധാന്യ, വളം, ഇന്ധന വിലകള് വര്ധിപ്പിക്കുകയും ഭക്ഷ്യ അരക്ഷിതാവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളും മഹാവ്യാധിയുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ആഗോള ഭക്ഷ്യസംവിധാനത്തെ സമ്മര്ദത്തിലാക്കിയിരിക്കുന്ന ഈ സാഹചര്യത്തില്, രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ സംഘര്ഷങ്ങള് ലോകം നേരിടുന്നതില് അത്ഭുതപ്പെടാനില്ല.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ തടസ്സങ്ങള് ഗള്ഫിന് അപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കും. ദക്ഷിണേഷ്യ മുതല് സബ്സഹാറന് ആഫ്രിക്ക വരെയും, യൂറോപ്പിലും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലുമുള്ള കര്ഷകര് വളത്തിന്റെയും ഇന്ധനത്തിന്റെയും സുസ്ഥിരമായ വിതരണത്തെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ആധുനിക കൃഷിയുടെ നെടുംതൂണായ നൈട്രജന് വളത്തിന്റെ പ്രധാന ചേരുവ പ്രകൃതിവാതകമാണ്. ലോകത്ത് വ്യാപാരം ചെയ്യപ്പെടുന്ന നൈട്രജന് വളത്തിന്റെ ഏകദേശം 3040 ശതമാനവും ഈ കടലിടുക്കിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. വളത്തിനും ഇന്ധനത്തിനും വില കൂടുമ്പോള്, കര്ഷകര് വളം കുറയ്ക്കുകയോ കൃഷി ചെയ്യുന്ന ഭൂമി കുറയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.
ഇതിന്റെ ഫലമായി വിളവ് കുറയുകയും അതിന്റെ ആഘാതം ഭക്ഷ്യശൃംഖലയിലുടനീളം പ്രതിഫലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കര്ഷകര് മുതല് ട്രക്ക് ൈ്രഡവര്മാര് വരെയും ഫുഡ്േ പ്രാസസറുകള് വഴിയും ഈ ഉയര്ന്ന ചിലവ് ഒടുവില് സാധാരണക്കാരന്റെ പലചരക്ക് ബില്ലുകളിലെത്തുന്നു.
ഭക്ഷണം, ഇന്ധനം, വളം എന്നിവയുടെ വിതരണ തടസ്സങ്ങള് ആഴ്ചകള്ക്കോ മാസങ്ങള്ക്കോ ഉള്ളില് വില വര്ധിപ്പിക്കുമെങ്കിലും, മറ്റൊരു വിഭവം ദിവസങ്ങള്ക്കുള്ളില് അപകടത്തിലായേക്കാം: അത് വെള്ളമാണ്. യുദ്ധം ഗള്ഫിലെ വെള്ളം മലിനമാക്കുകയോ കടല്വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്ളാന്റുകളെ തകരാറിലാക്കുകയോ ചെയ്താല് പ്രത്യാഘാതങ്ങള് വിനാശകരമായിരിക്കും. ഈ അപകടസാധ്യത നിലവില് വളരെ വലുതാണ്. കടല്വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്ളാന്റുകള് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടതായി കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച ബഹ്റൈനും ഇറാനും (ഇറാന് ഇപ്പോള് കടുത്ത ജലക്ഷാമം നേരിടുന്നുണ്ട്) റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു.
ഇത് ബോധപൂര്വമാണെങ്കില്, രാജ്യാന്തര നിയമപ്രകാരം യുദ്ധക്കുറ്റമായി കണക്കാക്കപ്പെടും, കാരണം ഈ സൗകര്യങ്ങള് നശിപ്പിക്കുന്നത് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ ജീവന് പെട്ടെന്ന് ഭീഷണിയാകും. സങ്കീര്ണമായ ഇത്തരം ശുദ്ധീകരണ സംവിധാനങ്ങള് യുദ്ധത്തിനിടയില് അറ്റകുറ്റപ്പണികള് നടത്തുക പ്രയാസകരമാണ്, മാത്രമല്ല ബദല് മാര്ഗങ്ങള് കുറവുമാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി പശ്ചിമേഷ്യയിലെ രാജ്യാന്തര സുരക്ഷാ ശ്രമങ്ങള് കൂട്ട നശീകരണ ആയുധങ്ങളുടെ വ്യാപനം തടയുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. എന്നാല് ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചുപൂട്ടുന്നത്, അത് കടല് മൈനുകള് വഴിയോ സൈനിക സംഘര്ഷം വഴിയോ ആകട്ടെ, ആഗോള ഭക്ഷ്യഊര്ജ സംവിധാനങ്ങളെ തകര്ക്കുന്നതിലൂടെയും പ്രാദേശിക ജലപ്രതിസന്ധിക്ക് കാരണമാകുന്നതിലൂടെയും സമാനമായ തോതില് നാശനഷ്ടങ്ങള് വരുത്തിവയ്ക്കും.
അത്തരമൊരു സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കാന് സംഘര്ഷത്തില് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാ കക്ഷികളും രാജ്യാന്തര സമൂഹവും പരമാവധി ശ്രമിക്കണം. അതേസമയം, ഈ സംഭവം ഒരു മുന്നറിയിപ്പായി വര്ത്തിക്കണം: ആഗോള ഭക്ഷ്യസംവിധാനം അപകടകരമാംവിധം ദുര്ബലമാണ്. അടുത്തൊരു ആഘാതം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ മാനുഷികമായ തകര്ച്ചയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നതിന് മുമ്പ് അത് പരിഹരിക്കാന് നയരൂപകര്ത്താക്കള് തയ്യാറാകണം.
ബ്രാം ഗോവര്ട്ട്സ്
ഷാരോണ് ബര്ക്ക്
(ബ്രാം ഗോവര്ട്ട്സ് സിമ്മിറ്റിന്റെ ഡയറക്ടര് ജനറലാണ്. ഷാരോണ് ബര്ക്ക് സിമ്മിറ്റിലെ ചീഫ് എന്ഗേജ്മെന്റ് ഓഫീസറും മുന് യു.എസ്. പ്രതിരോധ അസിസ്റ്റന്റ് സെക്രട്ടറിയുമാണ്.)
