ഖത്തർ: ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന് സമീപമുണ്ടായ സംഘർഷങ്ങളെത്തുടർന്ന് പരസ്പരം ആക്രമണം നടത്തിവന്ന യുഎസും ഇറാനും ഒടുവിൽ ഒരാഴ്ച നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ കരാറിലെത്തി. ഖത്തറിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നടന്ന സാങ്കേതിക ചർച്ചകൾക്കൊടുവിലാണ് ഈ ധാരണയായതെന്ന് വിദേശ മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.
ജൂലൈ 4 ന് നടക്കുന്ന അമേരിക്കയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യദിന ആഘോഷങ്ങളും, ഇറാൻ മുൻ പരമോന്നത നേതാവ് അലി ഖൊമേനിയുടെ മരണാനന്തര ചടങ്ങുകളും (വെള്ളിയാഴ്ച, ശനിയാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്നത്) കണക്കിലെടുത്താണ് ഈ താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ.
കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച ഒമാന് സമീപം ഇറാൻ ഒരു കപ്പൽ ആക്രമിച്ചതോടെയാണ് തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ ജലപാതയിൽ സംഘർഷം കടുത്തത്. ഇതിന് മറുപടിയായി ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഇറാന്റെ മിസൈൽ-ഡ്രോൺ സംഭരണ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ അമേരിക്ക ശക്തമായ വ്യോമാക്രമണം നടത്തിയിരുന്നു.
സംഘർഷം കുറഞ്ഞെങ്കിലും, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന്റെ നിയന്ത്രണാവകാശം ആർക്കാണെന്ന കാര്യത്തിൽ വാഷിംഗ്ടണും ടെഹ്റാനും തമ്മിലുള്ള ഭിന്നത തുടരുകയാണ്. ഈ ജലപാതയിലൂടെയുള്ള സമുദ്ര ഗതാഗതം നിയന്ത്രിക്കാൻ തങ്ങൾക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്നാണ് ഇറാന്റെ വാദം. മാത്രമല്ല, നിലവിലുള്ള താൽക്കാലിക ക്രമീകരണങ്ങളുടെ കാലാവധി കഴിയുമ്പോൾ കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ട്രാൻസിറ്റ് ഫീ (ചരക്കുകടത്ത് നികുതി) ഈടാക്കാൻ തങ്ങൾക്ക് സാധിക്കണമെന്നും ഇറാൻ വാദിക്കുന്നു. എന്നാൽ ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഈ നിലപാട് പൂർണ്ണമായും തള്ളി. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ജലപാതയാണെന്നും, കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ടോൾ പിരിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ ഒരു നീക്കത്തെയും അംഗീകരിക്കില്ലെന്നും യുഎസ് വ്യക്തമാക്കി.
ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകാനിടയുള്ള ഒരു വലിയ കരാറിന്റെ ഭാഗമായി ഇറാനുമേലുള്ള സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കുന്നതിന് പകരമായി, ഈ ടോൾ പിരിവ് ആവശ്യത്തിൽ നിന്ന് ഇറാനെ പിന്തിരിപ്പിക്കാനാണ് യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഒപ്പുവെച്ച ധാരണാപത്രം അനുസരിച്ച്, മറ്റ് പേർഷ്യൻ ഗൾഫ് തീരദേശ രാജ്യങ്ങളുമായി ചർച്ച നടത്തി ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ ഭാവി ഭരണവും സമുദ്ര സേവനങ്ങളും നിർണ്ണയിക്കാൻ ഇറാൻ ഒമാനുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കും. എന്നാൽ ഈ വ്യവസ്ഥയെ ഇരുപക്ഷവും രണ്ട് രീതിയിലാണ് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത്. മറ്റ് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ കൂടി അനുമതിയില്ലാതെ ഇറാന് വ്യക്തിപരമായി ടോൾ ചുമത്താൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറയുന്നത്. എന്നാൽ, ഈ വരികൾ കടലിടുക്കിലെ ഇറാന്റെ പരമാധികാരത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നതാണെന്നും അയൽരാജ്യങ്ങളുമായി ചർച്ച നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നതെന്നുമാണ് ഇറാന്റെ മറുവാദം.
ചർച്ചകളുടെ അവസാന ഘട്ടത്തിൽ ധാരണാപത്രത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയതായി ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സുമായി ബന്ധമുള്ള ഇറാനിയൻ മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. "ചർച്ചകളുടെ അവസാന നിമിഷത്തിൽ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഇറാൻ-ഒമാൻ പരമാധികാരത്തെ വ്യക്തമായും കൃത്യമായും ഊന്നിപ്പറയുന്ന രീതിയിൽ ധാരണാപത്രത്തിന്റെ കരട് ഭേദഗതി ചെയ്തു," എന്ന് പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു ഉറവിടത്തെ ഉദ്ധരിച്ച് ഫാർസ് വാർത്താ ഏജൻസി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 'സമുദ്ര സേവനങ്ങൾ' എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചതിലൂടെ ഇറാനിലേക്ക് ഫീസ് നൽകേണ്ടിവരുമെന്ന കാര്യം അമേരിക്ക അംഗീകരിച്ചതായാണ് ഇതിനർത്ഥമെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.
എന്നാൽ യുഎസ് ഈ വ്യാഖ്യാനം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ടോളോ ഫീസോ പിരിക്കാൻ ഇറാനെ ഈ കരാർ അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്ന് അവർ ആവർത്തിച്ചു. താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ തങ്ങളുടെ അവകാശവാദങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്നോട്ടില്ലെന്ന് മുതിർന്ന ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. അമേരിക്കയുമായി വീണ്ടും ശക്തമായ സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് നയിച്ചാൽ പോലും ഇറാൻ തങ്ങളുടെ നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുമെന്നും, ചർച്ചകളിലൂടെ പരിഹാരമായില്ലെങ്കിൽ തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ശക്തിയുപയോഗിച്ച് നടപ്പിലാക്കാൻ ഇറാൻ സന്നദ്ധമാണെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
