അംബേദ്കർ: ഇന്ത്യ മറന്ന തൊഴിലാളി നേതാവ്

2024 ഒക്ടോബർ 25. പരേലിലെ ബോംബെ ഡെവലപ്മെന്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ചാളിന്റെ പടവുകൾ കയറി ഒരു മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ 50, 51 നമ്പർ മുറികൾ അന്വേഷിച്ചു. ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ ഏതാണ്ട് ഒരു പതിറ്റാണ്ട് താമസിച്ചത് ഇവിടെയാണ്. അദ്ദേഹത്തെ തൊഴിലാളി നേതാവാക്കിയ മിൽ തൊഴിലാളികൾക്കിടയിൽ. റെജിമോൻ കുട്ടപ്പൻ അവിടെ കണ്ടത് മാലയിട്ട ഒരു ഛായാചിത്രം, വാതിലുകളിൽ അപരിചിതരുടെ പേരുകൾ, ഒന്നും ശ്രദ്ധിക്കാത്ത അയൽക്കാർ. ഒപ്പം, അംബേദ്കറുടെ ചിത്രം കാവിയിൽ പതിച്ച മഞ്ഞ ബോർഡുകളും.

മഹാരാഷ്ട്രയില്‍ ദളിത് രാഷ്ട്രീയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിറമാക്കിയ നീല അതിലെങ്ങുമില്ല. ആ രംഗത്തിൽ നിന്നാണ് പുസ്തകം തുടങ്ങുന്നത്. എല്ലാ ചേരികളും അംബേദ്കറെ സ്വന്തമാക്കി, തങ്ങളുടെ നിറം പൂശി. ആ പ്രക്രിയയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു മുഖം പൊതുസ്മരണയിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ട് മാഞ്ഞുപോയി: തൊഴിലാളികൾക്കും കർഷകർക്കും വേണ്ടി ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും ശക്തനായ പോരാളി. ആ പൈതൃകം തകർക്കപ്പെടുന്ന ഇതേ സമയത്താണ് ഈ പുസ്തകം അത് വീണ്ടെടുക്കുന്നത്.

നിർബന്ധിത തൊഴിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന വ്യക്തി എന്തിന് ഈ പുസ്തകമെഴുതി?

റെജിമോന്റെ മാധ്യമജീവിതത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പുസ്തകം വളർന്നത്. അറബ് വീടുകളിൽ അടിമകളെപ്പോലെ കഴിയുന്ന ദക്ഷിണേഷ്യൻ വീട്ടുജോലിക്കാരെക്കുറിച്ച് പത്തു വർഷം അദ്ദേഹം ഒമാനിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. അതിന്റെ പേരിൽ 2017-ൽ ഒമാൻ അദ്ദേഹത്തെ നാടുകടത്തി. കേരളത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ 2020-ലെ ലോക്ക്ഡൗൺ "ഇന്ത്യയുടെ മുഖംമൂടി വലിച്ചുകീറി." റെയിൽപ്പാളങ്ങളിലൂടെ നാട്ടിലേക്ക് നടന്നുപോകുന്ന, ബസ്സിന്റെ മുന്നിലേക്ക് തളർന്നുവീഴുന്ന കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെ അദ്ദേഹം കണ്ടു. പെരുമ്പാവൂരിലേക്ക് പതിവായി യാത്ര തുടങ്ങി. 2021 മുതൽ ഇന്ത്യയിൽ ഉടനീളം സമുദ്രോൽപ്പന്ന, ഉരുക്ക്, കല്ല് യൂണിറ്റുകളിൽ രഹസ്യമായി കടന്നുചെന്ന് നിർബന്ധിത തൊഴിൽ ചൂഷണത്തെ കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചു. അദ്ദേഹം എത്തിയ നിഗമനം വ്യക്തമാണ്: ഇന്ത്യയിൽ ചൂഷണം വ്യാപകം മാത്രമല്ല, സംവിധാനം തന്നെ ചൂഷണമാണ്. തൊഴിൽനിയമങ്ങൾ "കഷണങ്ങളായി മുറിച്ചു," അസംഘടിത തൊഴിലാളികൾക്ക് കൂട്ടായ വിലപേശലിന്റെ "ഒരു മർമ്മരം പോലുമില്ല."

2020 മുതൽ അദ്ദേഹം അംബേദ്കറുടെ Writings and Speeches വായിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പത്താം വാല്യത്തിൽ അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയത് ഇന്ത്യൻ തൊഴിൽസംരക്ഷണത്തിന്റെ ശിൽപിയെയാണ്. ഭരണഘടനാശിൽപിയായും ദളിത് പ്രതീകമായും മാത്രം അറിയപ്പെടുന്ന ഒരാളുടെ, പൊതുസമൂഹം ഇന്നും കാണാതെ പോകുന്ന മുഖം. ആ കണ്ടെത്തലാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ ചാലകശക്തി. ഇത് "ഒരു സമാഹാരമല്ല, ഒരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്" എന്ന് കുട്ടപ്പൻ പറയുന്നു; കണ്ണിലെ മറ നീക്കേണ്ട സമയമായിരിക്കുന്നു.

കൊളംബിയയിലെ വിദ്യാർത്ഥിയിൽ നിന്ന് പരേലിലെ ചാളുകളിലേക്ക്

കൊളംബിയയിലും ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്സിലും പഠിച്ച ഒരു സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധൻ എങ്ങനെ പാവങ്ങളുടെ നേതാവായി എന്നാണ് ആദ്യ അധ്യായം പറയുന്നത്. പുസ്തകത്തിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയായ ഭാഗവും ഇതുതന്നെ. 1918-ൽ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്നും ലണ്ടനിൽ നിന്നും ബറോഡ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സേവനത്തിനായി തിരിച്ചെത്തിയ അംബേദ്കർക്കു മുന്നിൽ എല്ലാ ഹിന്ദു ഹോട്ടലുകളും വാതിലടച്ചു. ഒരു പാഴ്സി സത്രത്തിൽ പാഴ്സി പേരിൽ അദ്ദേഹം മുറിയെടുത്തു. ദിവസങ്ങൾക്കകം വടികളുമായി ഒരു ഡസൻ പാഴ്സികൾ അദ്ദേഹത്തെ വളഞ്ഞ് ഇറങ്ങിപ്പോകാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു. ഒരു ഹിന്ദു സുഹൃത്തും ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ സുഹൃത്തും ഒഴികഴിവ് പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തെ കൈയൊഴിഞ്ഞു. തിരിച്ചുപോകാൻ ഭയന്ന് മണിക്കൂറുകൾ ഒരു പൊതു ഉദ്യാനത്തിൽ കഴിച്ചുകൂട്ടി. പതിനൊന്ന് ദിവസത്തിനു ശേഷം ബറോഡ വിട്ടു. "ഹിന്ദുവിന് തൊട്ടുകൂടാത്തവൻ പാഴ്സിക്കും തൊട്ടുകൂടാത്തവനാണ്," അദ്ദേഹം എഴുതി. പതിനെട്ട് വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും ആ ഓർമ്മ തന്റെ കണ്ണ് നനയിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

പിന്നീട് അദ്ദേഹം അധ്യാപകനായി, അഭിഭാഷകനായി. ജഡ്ജി പദവികൾ നിരസിച്ചു; അവ തന്നെ ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു. പരേലിലെ ഒറ്റമുറിയിൽ താമസിക്കാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. ഓരോ നിലയിലും ഒരു കക്കൂസും ഒരു ടാപ്പും മാത്രമുള്ള അഞ്ചുനില കെട്ടിടം. ചുറ്റും പട്ടിണിക്കൂലിക്ക് പണിയെടുക്കുന്ന തുണിമിൽ തൊഴിലാളികൾ. ഈ പത്തുവർഷമാണ് അംബേദ്കറെ തൊഴിലാളി നേതാവാക്കിയതെന്ന് കുട്ടപ്പൻ വാദിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് മിൽ തൊഴിലാളികൾ അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ടറിഞ്ഞു. ജാതിക്കും ദാരിദ്ര്യത്തിനുമൊപ്പം ദിവസവും ജീവിച്ച അദ്ദേഹം തൊട്ടുകൂടായ്മയും ചൂഷണവും ഒരേ സംവിധാനത്തിന്റെ രണ്ട് മുഖങ്ങളാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. 1927-ലെ മഹാഡ് സത്യാഗ്രഹത്തെ പുസ്തകം വായിക്കുന്നതും ഈ വെളിച്ചത്തിലാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് ദളിതർ ചവദാർ കുളത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിച്ചപ്പോൾ അവർ വെള്ളത്തിനുള്ള അവകാശം മാത്രമല്ല പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഭൂമിയിലും വിഭവങ്ങളിലും അധികാരത്തിലുമുള്ള രാഷ്ട്രീയ അവകാശവാദം കൂടിയായിരുന്നു അത്.

ഇടതുപക്ഷം മറന്ന കർഷകനേതാവ്

റെജിമോൻ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം കാർഷിക വിപ്ലവകാരിയായ അംബേദ്കറെയാണ്. കൊങ്കണിലെ ഖോതി സമ്പ്രദായത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കു വേണ്ടി നികുതി പിരിക്കുന്ന ജന്മിമാർ വിളവിന്റെ ഒരു പങ്ക് 'മക്ത' എന്ന പേരിൽ തോന്നുംപടി പിടിച്ചെടുക്കുകയും സൗജന്യ അധ്വാനം ഊറ്റുകയും ചെയ്തു. എട്ടു ദിവസം വയലിൽ പണിയെടുത്താൽ ഒരു ദിവസം ഖോത്തിനു വേണ്ടി കൂലിയില്ലാതെ പണിയെടുക്കണം. ഈ കുടിയാന്മാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കുൻബി, ഭണ്ഡാരി, മഹാർ സമുദായക്കാരായിരുന്നു. 1929-ൽ ചിപ്ലൂണിലെ കർഷക സമ്മേളനത്തിൽ അംബേദ്കർ മക്തയെയും ബേഗാറിനെയും (നിർബന്ധിത അധ്വാനം) പരസ്യമായി തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. 1932 മുതൽ 1937 വരെ കൊങ്കണിലുടനീളം കുടിയാന്മാർ ഖോത്ത് ഭൂമി ബഹിഷ്കരിക്കുകയും പാട്ടം നൽകാൻ വിസമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. അപൂർവമായ ഒന്നുകൂടി ഈ പ്രസ്ഥാനം കെട്ടിപ്പടുത്തു: ഇടത്തട്ട് ജാതിക്കാരായ കർഷകരും "തൊട്ടുകൂടാത്തവരും" തമ്മിലുള്ള സഖ്യം. കുൻബികളും തേലികളും മഹാറുകൾക്കൊപ്പം ജാഥ നടത്തി.

1936-ൽ നഗരങ്ങളിലെ ദളിത് തൊഴിലാളികളെയും ഗ്രാമങ്ങളിലെ കർഷകത്തൊഴിലാളികളെയും ഒന്നിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഇൻഡിപെൻഡന്റ് ലേബർ പാർട്ടി രൂപീകരിച്ചു. 1937-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജയിച്ച അദ്ദേഹം, കാർഷിക അടിമത്തം നിർത്തലാക്കാനുള്ള ബിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഇന്ത്യയിലെ ഏതൊരു പ്രവിശ്യയിലെയും ആദ്യ നിയമസഭാംഗമായി എന്ന് കുട്ടപ്പൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കോൺഗ്രസ് ഭൂരിപക്ഷം അത് ചർച്ച ചെയ്യാൻ പോലും വിസമ്മതിച്ചു. 1938 ജനുവരി 12-ന് താനെ, കൊളാബ, രത്നഗിരി, സത്താറ, നാസിക് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് തീവണ്ടിയിലും ആവിക്കപ്പലിലുമായി ഏതാണ്ട് 25,000 കർഷകർ ബോംബെയിലെത്തി. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുമ്പുള്ള മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കർഷക പ്രകടനം എന്നാണ് കുട്ടപ്പൻ അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. "ഖോതി സമ്പ്രദായം തുലയട്ടെ" എന്ന പ്ലക്കാർഡുകളുമായി മൂന്ന് നിരകളായി അവർ നിയമസഭയിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു; അതിലൊന്ന് പരേലിൽ നിന്നായിരുന്നു. കർഷകത്തൊഴിലാളികൾക്ക് മിനിമം കൂലി, പാട്ട-നികുതി കുടിശ്ശിക എഴുതിത്തള്ളൽ, ഖോതി-ഇനാംദാരി ഭൂവുടമസ്ഥത നിർത്തലാക്കൽ, ചെറുകർഷകർക്ക് ജലസേചന നിരക്ക് പകുതിയാക്കൽ എന്നീ ആവശ്യങ്ങളുമായി അംബേദ്കർ പ്രീമിയറെ കാണാനുള്ള സംഘത്തെ നയിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിനു മുമ്പേ അംബേദ്കർ ഒരു കർഷക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നുവെന്ന് കുട്ടപ്പൻ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഒടുവിൽ 1949-ൽ ഖോതി സമ്പ്രദായം നിർത്തലാക്കി.

അതേ വർഷം, 1938-ൽ, കോൺഗ്രസ് സർക്കാർ ബോംബെ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഡിസ്പ്യൂട്ട്സ് ബിൽ കൊണ്ടുവന്നു. പണിമുടക്ക് കുറ്റകൃത്യമാക്കുന്നു എന്ന കാരണത്താൽ അംബേദ്കർ നിയമസഭയിൽ അതിനെ ശക്തമായി എതിർത്തു; നിയമവിധേയമാക്കിയ അടിമത്തം എന്നാണ് അദ്ദേഹം അതിനെ വിളിച്ചത്. "പണിമുടക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ മറ്റൊരു പേര് മാത്രമാണ്," അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. എന്നിട്ടും കോൺഗ്രസ് ഭൂരിപക്ഷം ബിൽ പാസാക്കി.

പൊതുസമൂഹം മറന്ന പരിഷ്കാരങ്ങൾ

1942 മുതൽ 1946 വരെ വൈസ്രോയിയുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലിൽ ലേബർ മെമ്പറായിരിക്കെ അംബേദ്കർ ഈ ബോധ്യങ്ങളെ നിയമങ്ങളാക്കി. കുട്ടപ്പൻ ആ രേഖ സൂക്ഷ്മമായി പുനർനിർമ്മിക്കുന്നു. ഒരുമിച്ചു നിരത്തുമ്പോൾ ആ പട്ടിക അമ്പരപ്പിക്കുന്നതാണ്:

എട്ടു മണിക്കൂർ ജോലി; ജോലിസമയം കുറയ്ക്കുകയും ഓവർടൈം നിരക്ക് നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്ത 1946-ലെ ഫാക്ടറീസ് (ഭേദഗതി) ബിൽ

സേവനവ്യവസ്ഥകൾ രേഖാമൂലമാക്കുകയും തോന്നുംപടിയുള്ള പിരിച്ചുവിടലിൽ നിന്ന് തൊഴിലാളികളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്ത 1946-ലെ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എംപ്ലോയ്മെന്റ് (സ്റ്റാൻഡിംഗ് ഓർഡേഴ്സ്) ആക്ട്

യൂണിയനുകൾക്ക് നിർബന്ധിത അംഗീകാരം ലക്ഷ്യമിട്ട 1943-ലെ ട്രേഡ് യൂണിയൻസ് (ഭേദഗതി) ബിൽ

പേയ്മെന്റ് ഓഫ് വേജസ് ആക്ടിലെ ഭേദഗതികൾ

1943-ൽ യുദ്ധപരിക്കുകൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാര ഇൻഷുറൻസ്; 1946-ൽ വിപുലമായ തൊഴിലാളി നഷ്ടപരിഹാരം

മൈൻസ് മെറ്റേണിറ്റി ബെനഫിറ്റ് ആക്ടിലെ ഭേദഗതികൾ; സ്ത്രീകൾക്ക് തുല്യവേതനം എന്ന ആവശ്യം

ആദ്യ എംപ്ലോയ്മെന്റ് എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ

1952-ലെ ഇപിഎഫ് നിയമത്തിനുള്ള അടിത്തറ

ഇഎസ്ഐയിലേക്ക് വഴിതുറന്ന, അദാർക്കർ റിപ്പോർട്ടിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതി

എല്ലാറ്റിനുമുപരി, സർക്കാരിനെയും തൊഴിലുടമകളെയും തൊഴിലാളികളെയും ഒരു മേശയ്ക്കു ചുറ്റും ഇരുത്തിയ ത്രികക്ഷി ഇന്ത്യൻ ലേബർ കോൺഫറൻസ് അദ്ദേഹം കെട്ടിപ്പടുത്തു. തൊഴിലാളികൾ യന്ത്രത്തിലെ പല്ലുകളല്ല, മനുഷ്യരാണ് എന്ന 1943-ലെ സമ്മേളനത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്യം ഒരു പല്ലവി പോലെ പുസ്തകത്തിലുടനീളം മുഴങ്ങുന്നു.

ഇടതുപക്ഷത്തിന് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്ന അധ്യായം

"സഖ്യകക്ഷിയിൽ നിന്ന് എതിരാളിയിലേക്ക്" എന്ന അധ്യായം കേരളം ശ്രദ്ധയോടെ വായിക്കണം. 1928-ലെ ബോംബെ തുണിമിൽ പണിമുടക്കിൽ തൊഴിലാളികളിൽ 30 മുതൽ 40 ശതമാനം വരെ ദളിതരായിരുന്നു. എന്നിട്ടും അവരെ കുറഞ്ഞ കൂലിയുള്ള നൂൽചുറ്റൽ ജോലികളിൽ ഒതുക്കി, നെയ്ത്തിൽ നിന്ന് വിലക്കി. കാരണം, തങ്ങളുടെ ഉമിനീരിൽ നനഞ്ഞ ബോബിൻ ഒരു "തൊട്ടുകൂടാത്തവൻ" തൊടുന്നത് സവർണ്ണ തൊഴിലാളികൾ അനുവദിച്ചില്ല. ഇതിനെതിരെ പോരാടാൻ അംബേദ്കർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഗിർണി കാംഗാർ യൂണിയനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മനസ്സില്ലാമനസ്സോടെ യൂണിയൻ ആ ആവശ്യം ഉൾപ്പെടുത്തി; പിന്നാലെ അവരുടെ പത്രമായ ക്രാന്തി അദ്ദേഹത്തെ "ബൂർഷ്വാ പരിഷ്കരണവാദി" എന്ന് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ആദ്യകാല പാർട്ടി നേതൃത്വത്തെ അദ്ദേഹം പിന്നീട് "ബ്രാഹ്മണ ബോയ്സ്" എന്ന് വിളിച്ചു. ഖോതി വിരുദ്ധ സമരത്തെ "ഉപരിപ്ലവം" എന്ന് പറഞ്ഞ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്തു.

സംഘടിത തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനം യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരെയാണ് പ്രതിനിധീകരിച്ചത് എന്ന ചോദ്യം ഉന്നയിക്കുന്നതിനാൽ ഈ ചരിത്രം ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പത്തിൽ ഒമ്പത് തൊഴിലാളികളും അസംഘടിത മേഖലയിലാണ്; അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ദളിത്, ആദിവാസി, പിന്നാക്ക സമുദായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ; മിക്കവരും ഒരിക്കലും യൂണിയൻ കാർഡ് കൈയിൽ പിടിച്ചിട്ടില്ല. 2025 നവംബറിൽ കേന്ദ്രം തൊഴിൽ കോഡുകൾ നടപ്പാക്കിയപ്പോൾ അവ നടപ്പാക്കില്ലെന്ന് കേരളത്തിലെ ഇടതു സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിന്നീട് അതേ കോഡുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കരട് പുറത്തുവന്നപ്പോൾ വിമർശനം നേരിട്ടു. തൊഴിലാളികളുടെ പക്ഷം അവകാശപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനം ഈ ചരിത്രവും ഏറ്റെടുക്കണം. അംബേദ്കറെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജാതി എന്നും തൊഴിൽപ്രശ്നത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.

ഇതിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രാധാന്യം

വേതനം, വ്യാവസായിക ബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, തൊഴിൽ സുരക്ഷ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച നാല് കോഡുകൾ ഡസൻകണക്കിന് നിയമങ്ങളെ നാലായി ചുരുക്കുന്നു; ആധുനികവൽക്കരണം എന്ന പേരിലാണ് അവ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. അവ യൂണിയനുകളെ ദുർബലമാക്കുന്നു, പണിമുടക്ക് പ്രയാസകരമാക്കുന്നു, ജോലിസമയം നീട്ടുന്നു, അസംഘടിത ഭൂരിപക്ഷത്തെ സംരക്ഷണവലയത്തിന് പുറത്തുനിർത്തുന്നു എന്ന് കുട്ടപ്പൻ വാദിക്കുന്നു. 1938-ൽ അംബേദ്കർ പോരാടിയ അതേ യുക്തി. ഇതിനെതിരെ 2022 മുതൽ 2025 വരെയുള്ള സ്വന്തം കണ്ടെത്തലുകൾ അദ്ദേഹം നിരത്തുന്നു. കാക്കിനാടയിൽ മേകല സലോമി (യഥാർത്ഥ പേരല്ല) 25 വർഷമായി ചെമ്മീൻ പൊളിക്കുന്നു; തണുപ്പേറ്റ് കൈകൾ അഴുകിയിട്ടും കൂലി ദിവസം ₹350. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഉരുക്ക് യൂണിറ്റുകളിൽ മാസം ₹2,000 വരെ ഒരു വിശദീകരണവുമില്ലാതെ കൂലിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. "തുറന്ന ജയിൽ" എന്നാണ് അദ്ദേഹം അതിനെ വിളിക്കുന്നത്.

എഴുത്ത് തുറന്ന പക്ഷംപിടിക്കലാണ്; ചിലയിടങ്ങളിൽ പരിഭാഷ ആശ്ചര്യചിഹ്നങ്ങളിലേക്ക് വഴുതുന്നുമുണ്ട്. പക്ഷേ ഒരു അക്കാദമിക സംവാദം തീർപ്പാക്കാനല്ല റെജിമോൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഒരു ഓർമ്മ സൃഷ്ടിച്ച നിയമങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും മുമ്പ് ആ ഓർമ്മ വീണ്ടെടുക്കാനാണ്.

കൊങ്കണിലെ കുടിയാനു വേണ്ടി പോരാടിയതും ഫാക്ടറി തൊഴിലാളിക്ക് എട്ടു മണിക്കൂർ ജോലിയും സ്റ്റാൻഡിംഗ് ഓർഡറുകളും പ്രസവാനുകൂല്യവും ത്രികക്ഷി മേശയിൽ ഒരു ഇരിപ്പിടവും നേടിക്കൊടുത്തതും ആരെന്ന് അറിയാൻ ഈ പുസ്തകം വായിക്കുക. ആ നേട്ടങ്ങൾ സ്വന്തമെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് നിങ്ങളെങ്കിൽ ഇത് വായിക്കുക. തൊഴിൽ കോഡുകൾ പുതിയ സാധാരണത്വമായി ഉറയ്ക്കും മുമ്പ് ഇത് വായിക്കുക. അംബേദ്കറെ ആദരിക്കേണ്ടത് "ഗൃഹാതുരതയോടെയല്ല, പ്രവൃത്തിയിലൂടെ" ആണെന്ന് കുട്ടപ്പൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ 50 കോടി അസംഘടിത തൊഴിലാളികൾക്ക് വേണ്ടത് അതാണ്, പരേലിൽ മറ്റൊരു മാല കൂടിയല്ല. മനോരമ ബുക്സാണ് പ്രസാധകര്‍.