കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ലോകം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തില്, കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലെ പുതിയ നിക്ഷേപ വിഭാഗമായി ഉയര്ന്നുവരുകയാണ്. ഒരുകാലത്ത് ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോളിന് കീഴില് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള ഒരു നയോപാധിയായി ആരംഭിച്ച കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് ഇന്ന് കാലാവസ്ഥാ ധനകാര്യം, കോര്പറേറ്റ് ഭരണനിര്വഹണം, നിക്ഷേപ തന്ത്രങ്ങള്, സുസ്ഥിര വികസനം എന്നിവയുടെ കേന്ദ്രസ്ഥാനത്താണ്.
കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റ് സംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയം ലളിതമാണ്. അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങള് പുറന്തള്ളുന്നതിലൂടെ സമൂഹത്തിന് ഉണ്ടാകുന്ന ചെലവുകള് ചരിത്രപരമായി സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളില് പ്രതിഫലിച്ചിരുന്നില്ല. ഈ 'പരിസ്ഥിതി ബാഹ്യഘടകങ്ങളെ' സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ളില് ഉള്പ്പെടുത്താനാണ് കാര്ബണ് വിപണികള് ശ്രമിക്കുന്നത്. ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ പുറന്തള്ളലിന് സാമ്പത്തിക മൂല്യം നിശ്ചയിക്കുകയും അവ കുറയ്ക്കുന്ന പ്രവര്ത്തനങ്ങള്ക്ക് പ്രതിഫലം നല്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും സാമ്പത്തിക വളര്ച്ചയും തമ്മില് ഒരു പുതിയ ബന്ധം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
ഒരു കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റ് എന്നത് ഒരു മെട്രിക് ടണ് കാര്ബണ് ഡൈഓക്സൈഡിനു തുല്യമായ വാതകത്തിന്റെ പുറന്തള്ളല് കുറച്ചതിനെയോ ഒഴിവാക്കിയതിനെയോ അല്ലെങ്കില് അന്തരീക്ഷത്തില്നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തതിനെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. എന്നാല്, ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കാന് കര്ശനമായ ശാസ്ത്രീയ രീതികളും നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും സ്വതന്ത്ര പരിശോധനകളും ആവശ്യമാണ്. ഓരോ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റും യഥാര്ത്ഥവും അളക്കാവുന്നതുമായ കാലാവസ്ഥാ നേട്ടത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് നിര്ണായകമാണ്.
ലോകത്തെ കാര്ബണ് വിപണികള് പ്രധാനമായും രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആദ്യത്തേത് നിയമപരമായ ബാധ്യതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന 'കംപ്ലയന്സ് മാര്ക്കറ്റുകള്' ആണ്. യൂറോപ്യന് യൂണിയന് എമിഷന് ട്രേഡിങ് സിസ്റ്റം, യുകെ എമിഷന് ട്രേഡിങ് സ്കീം, ചൈനയുടെ ദേശീയ എമിഷന് ട്രേഡിങ് സംവിധാനം എന്നിവ ഇതിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. രണ്ടാമത്തേത് 'വളണ്ടറി കാര്ബണ് മാര്ക്കറ്റുകള്' ആണ്.
കമ്പനികളും സ്ഥാപനങ്ങളും അവരുടെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിബദ്ധതകളുടെ ഭാഗമായി സ്വമേധയാ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് വാങ്ങുന്ന സംവിധാനമാണിത്. കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദമായി ഇ.എസ്.ജി. മാനദണ്ഡങ്ങള് (പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം, നല്ല ഭരണനിര്വഹണം എന്നിവ വിലയിരുത്തുന്ന മാനദണ്ഡങ്ങള്), നിക്ഷേപകരുടെ സമ്മര്ദം, നെറ്റ്സീറോ പ്രതിജ്ഞകള് എന്നിവ കാരണം ഈ മേഖല വേഗത്തില് വളരുകയാണ്.കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായ കണക്കുകൂട്ടലുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. ഒരു പദ്ധതി ഇല്ലായിരുന്നെങ്കില് എത്രമാത്രം ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങള് പുറന്തള്ളപ്പെട്ടേനെയെന്നും പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയ ശേഷം യഥാര്ത്ഥത്തില് എത്രമാത്രം പുറന്തള്ളല് ഉണ്ടായെന്നും താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇതിലെ വ്യത്യാസമാണ് കാര്ബണ് നേട്ടമായി കണക്കാക്കുന്നത്. ഈ കണക്കുകള് ശരിയാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കാന് അളക്കല്, റിപ്പോര്ട്ടിംഗ്, പരിശോധന എന്നിവ ഉള്പ്പെടുന്ന എം.ആര്.വി. സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതാണ് കാര്ബണ് വിപണികളുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നത്.
സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പുരോഗതി കാര്ബണ് അക്കൗണ്ടിങ്ങിനെ കൂടുതല് കൃത്യതയുള്ളതും വിശ്വസനീയവുമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങള്, ഡ്രോണുകള്, ജിയോഗ്രാഫിക് ഇന്ഫര്മേഷന് സിസ്റ്റങ്ങള് (ജി.ഐ.എസ്.), കൃത്രിമബുദ്ധി, മെഷീന് ലേണിങ്, ബേ്ലാക് ചെയിന് സാങ്കേതികവിദ്യകള് എന്നിവ കാര്ബണ് പദ്ധതികളുടെ നിരീക്ഷണത്തിലും പരിശോധനയിലും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. വനസംരക്ഷണ പദ്ധതികളില് ഭൂവിനിയോഗ മാറ്റങ്ങളും കാര്ബണ് ശേഖരണവും നിരീക്ഷിക്കാന് ഉപഗ്രഹ സാങ്കേതികവിദ്യ നിര്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
കാര്ബണ് വിപണിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമാണ് സര്ട്ടിഫിക്കേഷന് സംവിധാനങ്ങള്. വേരിഫൈഡ് കാര്ബണ് സ്റ്റാന്ഡാര്ഡ് (വി.സി.എസ്.), ഗോള്ഡ് സ്റ്റാന്ഡാര്ഡ്, അമേരിക്കന് കാര്ബണ് രജിസ്ട്രി (എ.സി.ആര്.), കൈ്ലമറ്റ് ആക്ഷന് റിസര്വ് (സി.എ.ആര്.), ആര്ട്ട് ട്രീസ് തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന രാജ്യാന്തര മാനദണ്ഡങ്ങള്. ഇന്ന് ഈ സംവിധാനങ്ങള് വെറും കാര്ബണ് കുറവുകള് മാത്രമല്ല പരിഗണിക്കുന്നത്;ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം, തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങള്, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങള് എന്നിവയും വിലയിരുത്തുന്നു.
കാര്ബണ് രജിസ്ട്രികള് ഓഹരി വിപണിയിലെ ഡിപ്പോസിറ്ററികള്ക്ക് സമാനമായ പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത്. അവ പദ്ധതികളുടെ രേഖകള് സൂക്ഷിക്കുകയും കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് വിതരണം ചെയ്യുകയും ഉടമസ്ഥാവകാശ കൈമാറ്റങ്ങള് രേഖപ്പെടുത്തുകയും ഇരട്ട കണക്കെടുപ്പ് തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവ ഇല്ലാതെ കാര്ബണ് വിപണികള്ക്ക് ആവശ്യമായ സുതാര്യതയും വിശ്വാസ്യതയും നിലനിര്ത്താനാവില്ല.
കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് ഇന്ന് ഒരു നിക്ഷേപ ആസ്തിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കമ്പനികള്ക്ക് നേരിട്ട് ക്രെഡിറ്റുകള് വില്ക്കുന്നതിനൊപ്പം ദീര്ഘകാല കാര്ബണ് ഓഫ്ടേക്ക് കരാറുകള്, കാര്ബണ് ഫണ്ടുകള്, സ്വകാര്യ നിക്ഷേപ സ്ഥാപനങ്ങള്, കാലാവസ്ഥാ കേന്ദ്രീകൃത നിക്ഷേപ ഉപാധികള് എന്നിവയും ഈ രംഗത്ത് സജീവമാണ്. ഇതിലൂടെ കാര്ബണ് പദ്ധതികള്ക്ക് മുന്കൂര് ധനസഹായം ലഭ്യമാകുകയും പുതിയ പദ്ധതികള് രൂപംകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.
സമീപകാലത്ത് രാജ്യതലത്തിലും സംസ്ഥാനതലത്തിലും കാര്ബണ് വിപണികള് വികസിക്കുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. വനസംരക്ഷണത്തിലൂടെ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഗയാനയുടെ മാതൃക ഇതിനുദാഹരണമാണ്. ഹെസ് കോര്പറേഷനുമായി ഗയാന സര്ക്കാര് നടത്തിയ 750 മില്യണ് ഡോളറിന്റെ കരാര് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വന കാര്ബണ് ഇടപാടുകളില് ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വനങ്ങള് മരംമുറിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രം മൂല്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നവയല്ല, കാര്ബണ് സംഭരണത്തിലൂടെയും പരിസ്ഥിതി സേവനങ്ങളിലൂടെയും സാമ്പത്തിക നേട്ടം നല്കുന്നവയാണെന്ന തിരിച്ചറിവിന്റെ പ്രതിഫലനമാണിത്.
വന്കിട കമ്പനികളും കാര്ബണ് വിപണിയില് സജീവ സാന്നിധ്യമാണ്. മൈക്രോസോഫ്റ്റ്, ഗൂഗിള്, മെറ്റ, ആമസോണ്, ജെപി മോര്ഗന് ചേസ്, സെയില്സ്ഫോഴ്സ് തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങള് കാര്ബണ് നീക്കം ചെയ്യല് സാങ്കേതികവിദ്യകളിലും പ്രകൃതി അധിഷ്ഠിത പരിഹാരങ്ങളിലും വന്തോതില് നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു. ഇതിലൂടെ കാര്ബണ് വിപണി സാധാരണ 'ഓഫ്സെറ്റിങ്' സമീപനത്തില്നിന്ന് ഉയര്ന്ന നിലവാരമുള്ള കാര്ബണ് നീക്കം ചെയ്യല് പരിഹാരങ്ങളിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്.
ഇന്ത്യയും ഈ രംഗത്ത് നിര്ണായക ചുവടുവയ്പുകള് നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2022ലെ എനര്ജി കണ്സര്വേഷന് ഭേദഗതി നിയമവും 2023ലെ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റ് ട്രേഡിങ് സ്കീമും രാജ്യത്തെ ആഭ്യന്തര കാര്ബണ് വിപണിയുടെ അടിത്തറ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ബ്യൂറോ ഓഫ് എനര്ജി എഫിഷ്യന്സി (ബി.ഇ.ഇ.), ഗ്രിഡ് ഇന്ത്യ, ദേശീയ സ്റ്റിയറിങ് കമ്മിറ്റി എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാപന ഘടന രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ പാരീസ് ഉടമ്പടി പ്രതിബദ്ധതകള് നിറവേറ്റുന്നതിനും 2070 ആകുമ്പോഴേക്കും നെറ്റ്സീറോ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നതിനും ഇത് സഹായകമാകും. ഭാവിയില് കാര്ബണ് വിപണികള് കൂടുതല് സാങ്കേതികവിദ്യാധിഷ്ഠിതവും ആഗോളതലത്തില് പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഒരു സാമ്പത്തിക മേഖലയായി മാറുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തല്. കൃത്രിമബുദ്ധി, ബേ്ലാക് ചെയിന്, ഉപഗ്രഹ പരിശോധന, ഡയറക്ട് എയര് ക്യാപ്ചര് തുടങ്ങിയ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകള് ഈ മേഖലയെ കൂടുതല് ശക്തിപ്പെടുത്തും. അതേസമയം, സുതാര്യതയും വിശ്വാസ്യതയും ഉറപ്പാക്കുന്ന ഉയര്ന്ന നിലവാരമുള്ള കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള്ക്കുള്ള ആവശ്യകതയും വര്ധിക്കും.
അതിനാല് കാര്ബണ് വിപണികള് ഇന്ന് ഒരു പരിസ്ഥിതി വിഷയമെന്നതിലുപരി ഭരണനിര്വഹണം, ധനകാര്യം, നിക്ഷേപം, അപകടസാധ്യതാ മാനേജ്മെന്റ്, സുസ്ഥിര വികസനം എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഒരു തന്ത്രപ്രധാന സാമ്പത്തിക മേഖലയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് സാമ്പത്തിക വളര്ച്ച കൈവരിക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങള്ക്ക് കാര്ബണ് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ വലിയ അവസരങ്ങളാണ് തുറന്നുകൊടുക്കുന്നത്.
ഡോ. ജോസഫ് ചെറിയാന്
(ലേഖകന് കോര്പറേറ്റ് കാലാവസ്ഥാ പ്രവര്ത്തനത്തിലെ ഗവേഷകനാണ് )
കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റ് സംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയം ലളിതമാണ്. അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങള് പുറന്തള്ളുന്നതിലൂടെ സമൂഹത്തിന് ഉണ്ടാകുന്ന ചെലവുകള് ചരിത്രപരമായി സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളില് പ്രതിഫലിച്ചിരുന്നില്ല. ഈ 'പരിസ്ഥിതി ബാഹ്യഘടകങ്ങളെ' സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ളില് ഉള്പ്പെടുത്താനാണ് കാര്ബണ് വിപണികള് ശ്രമിക്കുന്നത്. ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ പുറന്തള്ളലിന് സാമ്പത്തിക മൂല്യം നിശ്ചയിക്കുകയും അവ കുറയ്ക്കുന്ന പ്രവര്ത്തനങ്ങള്ക്ക് പ്രതിഫലം നല്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും സാമ്പത്തിക വളര്ച്ചയും തമ്മില് ഒരു പുതിയ ബന്ധം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
ഒരു കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റ് എന്നത് ഒരു മെട്രിക് ടണ് കാര്ബണ് ഡൈഓക്സൈഡിനു തുല്യമായ വാതകത്തിന്റെ പുറന്തള്ളല് കുറച്ചതിനെയോ ഒഴിവാക്കിയതിനെയോ അല്ലെങ്കില് അന്തരീക്ഷത്തില്നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തതിനെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. എന്നാല്, ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കാന് കര്ശനമായ ശാസ്ത്രീയ രീതികളും നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും സ്വതന്ത്ര പരിശോധനകളും ആവശ്യമാണ്. ഓരോ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റും യഥാര്ത്ഥവും അളക്കാവുന്നതുമായ കാലാവസ്ഥാ നേട്ടത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് നിര്ണായകമാണ്.
ലോകത്തെ കാര്ബണ് വിപണികള് പ്രധാനമായും രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആദ്യത്തേത് നിയമപരമായ ബാധ്യതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന 'കംപ്ലയന്സ് മാര്ക്കറ്റുകള്' ആണ്. യൂറോപ്യന് യൂണിയന് എമിഷന് ട്രേഡിങ് സിസ്റ്റം, യുകെ എമിഷന് ട്രേഡിങ് സ്കീം, ചൈനയുടെ ദേശീയ എമിഷന് ട്രേഡിങ് സംവിധാനം എന്നിവ ഇതിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. രണ്ടാമത്തേത് 'വളണ്ടറി കാര്ബണ് മാര്ക്കറ്റുകള്' ആണ്.
കമ്പനികളും സ്ഥാപനങ്ങളും അവരുടെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിബദ്ധതകളുടെ ഭാഗമായി സ്വമേധയാ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് വാങ്ങുന്ന സംവിധാനമാണിത്. കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദമായി ഇ.എസ്.ജി. മാനദണ്ഡങ്ങള് (പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം, നല്ല ഭരണനിര്വഹണം എന്നിവ വിലയിരുത്തുന്ന മാനദണ്ഡങ്ങള്), നിക്ഷേപകരുടെ സമ്മര്ദം, നെറ്റ്സീറോ പ്രതിജ്ഞകള് എന്നിവ കാരണം ഈ മേഖല വേഗത്തില് വളരുകയാണ്.കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായ കണക്കുകൂട്ടലുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. ഒരു പദ്ധതി ഇല്ലായിരുന്നെങ്കില് എത്രമാത്രം ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങള് പുറന്തള്ളപ്പെട്ടേനെയെന്നും പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയ ശേഷം യഥാര്ത്ഥത്തില് എത്രമാത്രം പുറന്തള്ളല് ഉണ്ടായെന്നും താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇതിലെ വ്യത്യാസമാണ് കാര്ബണ് നേട്ടമായി കണക്കാക്കുന്നത്. ഈ കണക്കുകള് ശരിയാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കാന് അളക്കല്, റിപ്പോര്ട്ടിംഗ്, പരിശോധന എന്നിവ ഉള്പ്പെടുന്ന എം.ആര്.വി. സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതാണ് കാര്ബണ് വിപണികളുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നത്.
സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പുരോഗതി കാര്ബണ് അക്കൗണ്ടിങ്ങിനെ കൂടുതല് കൃത്യതയുള്ളതും വിശ്വസനീയവുമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങള്, ഡ്രോണുകള്, ജിയോഗ്രാഫിക് ഇന്ഫര്മേഷന് സിസ്റ്റങ്ങള് (ജി.ഐ.എസ്.), കൃത്രിമബുദ്ധി, മെഷീന് ലേണിങ്, ബേ്ലാക് ചെയിന് സാങ്കേതികവിദ്യകള് എന്നിവ കാര്ബണ് പദ്ധതികളുടെ നിരീക്ഷണത്തിലും പരിശോധനയിലും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. വനസംരക്ഷണ പദ്ധതികളില് ഭൂവിനിയോഗ മാറ്റങ്ങളും കാര്ബണ് ശേഖരണവും നിരീക്ഷിക്കാന് ഉപഗ്രഹ സാങ്കേതികവിദ്യ നിര്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
കാര്ബണ് വിപണിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമാണ് സര്ട്ടിഫിക്കേഷന് സംവിധാനങ്ങള്. വേരിഫൈഡ് കാര്ബണ് സ്റ്റാന്ഡാര്ഡ് (വി.സി.എസ്.), ഗോള്ഡ് സ്റ്റാന്ഡാര്ഡ്, അമേരിക്കന് കാര്ബണ് രജിസ്ട്രി (എ.സി.ആര്.), കൈ്ലമറ്റ് ആക്ഷന് റിസര്വ് (സി.എ.ആര്.), ആര്ട്ട് ട്രീസ് തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന രാജ്യാന്തര മാനദണ്ഡങ്ങള്. ഇന്ന് ഈ സംവിധാനങ്ങള് വെറും കാര്ബണ് കുറവുകള് മാത്രമല്ല പരിഗണിക്കുന്നത്;ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം, തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങള്, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങള് എന്നിവയും വിലയിരുത്തുന്നു.
കാര്ബണ് രജിസ്ട്രികള് ഓഹരി വിപണിയിലെ ഡിപ്പോസിറ്ററികള്ക്ക് സമാനമായ പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത്. അവ പദ്ധതികളുടെ രേഖകള് സൂക്ഷിക്കുകയും കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് വിതരണം ചെയ്യുകയും ഉടമസ്ഥാവകാശ കൈമാറ്റങ്ങള് രേഖപ്പെടുത്തുകയും ഇരട്ട കണക്കെടുപ്പ് തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവ ഇല്ലാതെ കാര്ബണ് വിപണികള്ക്ക് ആവശ്യമായ സുതാര്യതയും വിശ്വാസ്യതയും നിലനിര്ത്താനാവില്ല.
കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് ഇന്ന് ഒരു നിക്ഷേപ ആസ്തിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കമ്പനികള്ക്ക് നേരിട്ട് ക്രെഡിറ്റുകള് വില്ക്കുന്നതിനൊപ്പം ദീര്ഘകാല കാര്ബണ് ഓഫ്ടേക്ക് കരാറുകള്, കാര്ബണ് ഫണ്ടുകള്, സ്വകാര്യ നിക്ഷേപ സ്ഥാപനങ്ങള്, കാലാവസ്ഥാ കേന്ദ്രീകൃത നിക്ഷേപ ഉപാധികള് എന്നിവയും ഈ രംഗത്ത് സജീവമാണ്. ഇതിലൂടെ കാര്ബണ് പദ്ധതികള്ക്ക് മുന്കൂര് ധനസഹായം ലഭ്യമാകുകയും പുതിയ പദ്ധതികള് രൂപംകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.
സമീപകാലത്ത് രാജ്യതലത്തിലും സംസ്ഥാനതലത്തിലും കാര്ബണ് വിപണികള് വികസിക്കുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. വനസംരക്ഷണത്തിലൂടെ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഗയാനയുടെ മാതൃക ഇതിനുദാഹരണമാണ്. ഹെസ് കോര്പറേഷനുമായി ഗയാന സര്ക്കാര് നടത്തിയ 750 മില്യണ് ഡോളറിന്റെ കരാര് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വന കാര്ബണ് ഇടപാടുകളില് ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വനങ്ങള് മരംമുറിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രം മൂല്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നവയല്ല, കാര്ബണ് സംഭരണത്തിലൂടെയും പരിസ്ഥിതി സേവനങ്ങളിലൂടെയും സാമ്പത്തിക നേട്ടം നല്കുന്നവയാണെന്ന തിരിച്ചറിവിന്റെ പ്രതിഫലനമാണിത്.
വന്കിട കമ്പനികളും കാര്ബണ് വിപണിയില് സജീവ സാന്നിധ്യമാണ്. മൈക്രോസോഫ്റ്റ്, ഗൂഗിള്, മെറ്റ, ആമസോണ്, ജെപി മോര്ഗന് ചേസ്, സെയില്സ്ഫോഴ്സ് തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങള് കാര്ബണ് നീക്കം ചെയ്യല് സാങ്കേതികവിദ്യകളിലും പ്രകൃതി അധിഷ്ഠിത പരിഹാരങ്ങളിലും വന്തോതില് നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു. ഇതിലൂടെ കാര്ബണ് വിപണി സാധാരണ 'ഓഫ്സെറ്റിങ്' സമീപനത്തില്നിന്ന് ഉയര്ന്ന നിലവാരമുള്ള കാര്ബണ് നീക്കം ചെയ്യല് പരിഹാരങ്ങളിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്.
ഇന്ത്യയും ഈ രംഗത്ത് നിര്ണായക ചുവടുവയ്പുകള് നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2022ലെ എനര്ജി കണ്സര്വേഷന് ഭേദഗതി നിയമവും 2023ലെ കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റ് ട്രേഡിങ് സ്കീമും രാജ്യത്തെ ആഭ്യന്തര കാര്ബണ് വിപണിയുടെ അടിത്തറ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ബ്യൂറോ ഓഫ് എനര്ജി എഫിഷ്യന്സി (ബി.ഇ.ഇ.), ഗ്രിഡ് ഇന്ത്യ, ദേശീയ സ്റ്റിയറിങ് കമ്മിറ്റി എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാപന ഘടന രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ പാരീസ് ഉടമ്പടി പ്രതിബദ്ധതകള് നിറവേറ്റുന്നതിനും 2070 ആകുമ്പോഴേക്കും നെറ്റ്സീറോ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നതിനും ഇത് സഹായകമാകും. ഭാവിയില് കാര്ബണ് വിപണികള് കൂടുതല് സാങ്കേതികവിദ്യാധിഷ്ഠിതവും ആഗോളതലത്തില് പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഒരു സാമ്പത്തിക മേഖലയായി മാറുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തല്. കൃത്രിമബുദ്ധി, ബേ്ലാക് ചെയിന്, ഉപഗ്രഹ പരിശോധന, ഡയറക്ട് എയര് ക്യാപ്ചര് തുടങ്ങിയ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകള് ഈ മേഖലയെ കൂടുതല് ശക്തിപ്പെടുത്തും. അതേസമയം, സുതാര്യതയും വിശ്വാസ്യതയും ഉറപ്പാക്കുന്ന ഉയര്ന്ന നിലവാരമുള്ള കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള്ക്കുള്ള ആവശ്യകതയും വര്ധിക്കും.
അതിനാല് കാര്ബണ് വിപണികള് ഇന്ന് ഒരു പരിസ്ഥിതി വിഷയമെന്നതിലുപരി ഭരണനിര്വഹണം, ധനകാര്യം, നിക്ഷേപം, അപകടസാധ്യതാ മാനേജ്മെന്റ്, സുസ്ഥിര വികസനം എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഒരു തന്ത്രപ്രധാന സാമ്പത്തിക മേഖലയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് സാമ്പത്തിക വളര്ച്ച കൈവരിക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങള്ക്ക് കാര്ബണ് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ വലിയ അവസരങ്ങളാണ് തുറന്നുകൊടുക്കുന്നത്.
ഡോ. ജോസഫ് ചെറിയാന്
(ലേഖകന് കോര്പറേറ്റ് കാലാവസ്ഥാ പ്രവര്ത്തനത്തിലെ ഗവേഷകനാണ് )
Comments